انتخاب تأمينكنندگان بر مبناي ريسك آنها با استفاده از روش خوشه بندي DBSCAN
مقطع تحصيلي
كارشناسي ارشد
رشته تحصيلي
صنايع
محل تحصيل
دانشگاه صنعتي قم
دانشکده
دانشكده فني و مهندسي
سال تحصيل
1398
گروه تحصیلی
گروه مهندسي صنايع
صفحه شمار
202ص.
استاد راهنما
مرجاني، محمدرضا
موضوع ها
انتخاب تأمينكننده، ريسك , خوشه بندي , DBSCAN , روش خوشه بندي فضايي مبتني بر تراكم با نقاط نويز , روش دلفي فازي , روش BWM , روش بهترين- بدترين , تصديق و صحهگذاري , فاصله درون خوشهاي , فاصله برون خوشهاي , تحليل خوشهاي
چکيده
فعاليت خريد و تداركات از فعاليتهاي مهم در زنجيره تأمين به شمار ميروند. بر طبق بررسيهاي انجام گرفته، هزينههاي خريد بخش زيادي از هزينههاي يك سازمان را تشكيل ميدهند. با اين شرايط ميتوان درك كرد كه با وجود فعاليتهاي مختلف درگير در زنجيره تأمين، تصميم خريد تأثير زيادي ميتواند بر سازمان داشته باشد. انتخاب تأمينكننده را ميتوان بهعنوان مهمترين فعاليت فرايند خريد دانست؛ زيرا تأثيرات قابل توجهي براي سازمان بههمراه خواهد داشت. وجود تأمينكنندگان مناسب و قابل اطمينان، علاوه بر كاهش هزينههاي سيستم، بهبود در كيفيت كالاها و ملزومات را بههمراه خواهد داشت. در شرايطي كه فرايند انتخاب تأمينكنندگان به نحو مؤثري صورت پذيرد، بر اهداف سازمان شامل كسب سهم بيشتر از بازار، سودآوري، رضايت مشتري و حضور و رقابت در بازارهاي جهاني، تأثير بسزايي خواهد داشت. با وجود اهميت حضور تأمينكنندگاني قدرتمند، اين مسئله قابل درك است كه سازمانها در اين خصوص با ريسكهاي متنوعي روبرو خواهند شد. لازم است كه ريسكهاي مرتبط، شناسايي شده و تصميمات مهمي در رابطه با تأمينكنندگان با سطوح متفاوت ريسك از سوي سازمان اتخاذ گردد. روشهاي انفرادي و تركيبي متفاوتي جهت ارزيابي و انتخاب تأمينكنندگان توسط محققان انجام گرفته است. با گسترش جامعه تحقيق، عملاً روشهاي تصميمگيري چند معياره كاربرد خود را از دست داده و بايد از روشهايي استفاده نمود كه قابليت استفاده در حجم بالايي از دادهها را داشته باشند. در اين پژوهش از روش خوشه بندي DBSCAN مبتني بر ماتريس موزون شده اطلاعات تأمينكنندگان با استفاده از روش BWM، استفاده شد. روش DBSCAN روشي غير نظارتي مبتني بر تراكم بوده و براي اولين بار در مسئله انتخاب تأمينكننده مورد استفاده قرار ميگيرد. بر اين اساس، ابتدا با بررسي پژوهشهاي انجام گرفته در حوزه انتخاب تأمينكنندگان، ريسكهاي مرتبط شناسايي شد. شركت مگاموتور بهعنوان بزرگترين توليدكننده قواي محركه در خاورميانه با صدها تأمينكننده داخلي و خارجي بهعنوان مطالعه موردي در نظر گرفته شد. پس از تعيين معيارهاي نهايي با كمك كارشناسان سازمان، وزن معيارها با استفاده از روش BWM محاسبه شده و ماتريس موزون تأمينكنندگان بر مبناي معيارهاي ريسك بهعنوان پارامتر ورودي الگوريتم مورد استفاده قرار گرفت. خوشهبندي به ازاي مقادير مختلف و انجام شد. در پايان تعداد 4 خوشه بهترتيب شامل 3، 51، 3 و2 تأمينكننده به دست آمد. جهت تصديق نتايج و كيفيت خوشه بندي انجام گرفته، از فواصل درون و برون خوشهاي استفاده شد. نتايج تصديق نشان از كيفيت خوشه بندي انجام گرفته دارد. در ادامه جهت راستي آزمايي روش پيشنهادي، از روش K-means استفاده شد كه پيش از اين در مسئله انتخاب تأمينكنندگان بكار گرفته شده است. مقايسه فواصل درون و برون خوشهاي دو روش، نشان از كارامدي روش DBSCAN در مسئله انتخاب گروهي تأمينكنندگان دارد. در نهايت با انجام فرايند تحليل خوشهاي مبتني بر معيارهاي ريسك، به ترتيب خوشههاي 1، 4، 2 و 3 بهعنوان خوشههاي حاوي تأمينكنندگان با سطح ريسك پايين، سطح ريسك پايين تا متوسط، سطح ريسك متوسط به بالا و سطح ريسك بالا برچسبگذاري شدند.
