چکيده
حمل و نقل ريلي به عنوان يكي از ايمن ترين و سبزترين روش هاي حمل و نقل در بخش جابجايي مسافر
و در صنعت تجارت و بازرگاني همواره محبوبيت داشته است. با افزايش آمار حمل و نقل ريلي، احتمال بروز
سوانح ريلي نيز افزايش ميابد لذا حفظ و بهبود ايمني جهت كاهش سوانح، فوق العاده اهميت ميابد. در اين
پژوهش به بررسي روشي براي شناسايي علل بحراني سوانح، براي پيشگيري از حوادث ريلي پرداخته خواهد
شد. لذا با تقسيم بندي علل سوانح و انواع سوانح اقدام به تشكيل شبكه جهت دار وزني ،1متشكل از گره ها
و يال ها نموده كه عوامل بروز سوانح و انواع سوانح، گره هاي شبكه و روابط بين آن ها با يال ها نشان داده
شده است. براي مدل سازي تعامل بين عوامل و سوانح و تحقق سازگاري بين محتمل ترين و كوتاه ترين
مسيرهاي عليت ابتدا محتمل ترين مسير عليت 2به كوتاه ترين مسير عليت 3تبديل شده و از روش اندازه
گيري طول بين گره هاي مجاور استفاده شده است. براي يافتن كوتاه ترين مسير عليت از الگوريتم دايكسترا
و نرم افزار سي پلاس پلاس استفاده شده است. مطالعه موردي را با استفاده از داده هاي واقعي از سوانح
ريلي راه آهن كشورمان ايران پياده سازي كرده و شبكه با 96گره و 232يال تشكيل داده شده است. گره
هاي برخورد قطار با عابر و وسيله نقليه، بدليل وزن بالا نسبت به ساير گره ها، بصورت جداگانه با ارائه
پيشنهاداتي براي كاهش اين نوع سوانح بررسي گرديده است. و براي شناسايي گره هاي بحراني، چهار روش
مركزيت بكار برده شده و نتايج آن ها با هم مقايسه گرديده است. نتايج مقايسه نشان ميدهد كه خطاي
انساني به عنوان يكي از عوامل بروز سوانح تقريبا در %50سوانح دخيل بوده است. در ميان 4استراتژي با
بيشترين مركزيت، استراتژي HCAبدترين عملكرد را داشت و استراتژي HDAعملكرد بهتري داشته و براي
جلوگيري از بروز سوانح ريلي موثرتر از سه روش ديگر عمل كرده است. زيرا قادر است، زنجيره ارتباطات
بيشتري از يال ها را حذف كند و همچنين گره هاي حذفي اوليه در اين روش داراي وزن بالاي هستند.
واژگان كليدي: شبكه عليت سوانح، الگوريتم دايكسترا، شناسايي گره هاي بحراني، روش هاي مركزيت
